René van der Meer / freelance redacteur

Treffende teksten. Print en online.

Supermarktliefde

CJP Magazine / 2009


Vrouwen, dokters, drama en liefde. Kluun hield er een boek en een film aan over. Het is tevens het eeuwige thema van het stiefkind van de boekenkast: de doktersroman. Samen met de Bouquetboekjes hoeft dit genre doorgaans niet te rekenen op warme woorden of een verfilming. Waarom eigenlijk niet? En wie leest en schrijft die boeken?

Tientallen heeft ze er gelezen. “En bij elke moest ik huilen wanneer ze elkaar uiteindelijk kregen”, geeft Elsbeth van Wijk (28) toe. Om er verontschuldigend aan toe te voegen: “Maar ik huil snel. En ik lees ook literatuur. En nu lees ik die boekjes eigenlijk niet meer. Echt niet. Nou ja, laatst op vakantie dan, eentje.”

Toen Elsbeth een jaar of zeventien was, stond er op een dag een vriendinnetje met een doos vol boeken voor haar neus. “Allemaal oude Bouquetreeksen van haar moeder. Misschien wel vijftig.” Elsbeth en haar vriendin hadden geen plannen die dag en pakten ieder een boek van de stapel. Uiteindelijk lazen ze de hele doos uit. Zeker een metertje Bouquet heeft Elsbeth dus wel verslonden.

Voor iedereen zonder vriendin met een Bouquetverzameling is er de supermarkt. Meestal op kniehoogte, tussen de Mijn Geheim en Intiem staan Bouquetboekjes en doktersromans zoals Dromen van Verleiding, Zwanger in Venetië en Verrassende Kussen. Waar het in een Bouquetroman draait om de liefde voor een rijke, machtige man met een exotisch tintje, brengt in een doktersroman een, hoe kan het ook anders, arts het hoofd van een vrouw op hol. Rode draad in beide gevallen is immers De Romantiek. Verliefd worden, verlangen, twijfelen en in verwarring raken. Allemaal door die ene speciale man

Neem Duizendmaal ja, van Sarah Morgan. Samen met Verrassende Kussen voor € 5,50 gebundeld in een Doktersroman Extra. Praktijkverpleegkundige Evanna is zolang ze het kan herinneren verliefd op knappe dokter Logan. Hij ziet haar alleen niet staan: ‘Zie je nou zelf’, zegt een betraande Evanna op pagina 15. ‘Ik ben gewoon een soort praktijkmeubel voor hem.’

VAST STRAMIEN

“Het is Pulp”, zegt Pieter Steinz, chef Boeken bij NRC Handelsblad. Er is literatuur, dan lectuur en vervolgens komen de boeken die pulp genoemd worden. “Doktersromans zijn geschreven volgens een vast stramien. Grote verrassingen zul je er niet in aantreffen. Volgens mij kun je een deel uit het ene boekje ongemerkt verwisselen met een ander.” Geeft niks, vindt Pieter die, naar eigen zeggen, nooit verder is gekomen dan doktersromans van Gustave Flaubert en Willem Jan Otten.

“Het is voor een doelgroep geschreven die niet verrast wil worden. Pulp is daarom eigenlijk niet met literatuur te vergelijken en dat hoeft ook niet. Het zijn twee volstrekt verschillende werelden die prima naast elkaar kunnen bestaan.”

Wel vindt hij dat een lezeres van een doktersroman of Bouquet haarzelf tekort doet. “Kies dan liever voor lichte literatuur waarin je interesse naar een meeslepende liefde ook bevredigd kan worden. Daarin kun je nog originele verhalen en een meer aangename stijl ontdekken. Bij doktersromans is het allemaal erg clichématig. Volgens mij kan een machine die boekjes ook schrijven. Als dat niet al gebeurt.

Ondertussen, in Duizendmaal ja: Logan heeft Evanna tijdens een barbecue op pagina 55 apart genomen omdat hij haar iets onder vier ogen wil vragen. ‘Afgeschermd van de anderen door het weelderige groen was het of ze alleen op de wereld waren. Alleen zij twee.’


MEELEVEN

Voorspelbaar, gebrek aan stijl, door een machine geschreven. Op de dertiende verdieping van het Amsterdamse WTC, in het kantoor van Harlequin Holland, halen twee vrouwen hun schouders op. Ze kennen de kritiek. Karin Boodt is hoofdredacteur bij Harlequin, ’s werelds grootste uitgeverij van romantische fictie zoals Bouquet en doktersromans. Lidia Dumas is er redactrice en richt zich specifiek op de doktersroman. Britse, Canadese en Amerikaanse auteurs schrijven de boeken van Harlequin. Lidia selecteert voor Nederland de meest geschikte titels en laat deze door freelancers vertalen. Lidia kiest titels onder andere op auteur. “De ene is in Nederland populairder dan de ander. Gewilde schrijfster als Kate Hardy, Caroline Anderson en Marion Lennox zijn in staat je echt te laten meeleven.”

Volgens Karin en Lidia is in een doktersroman wel degelijk ruimte voor stijl en creativiteit. “We hebben hier geen machine staan, we werken met echte schrijvers”, zegt Karin. “En die bepalen zelf wat ze schrijven”, vult Lidia aan. “Natuurlijk zijn er een paar regels waaraan ze zich moeten houden. Ieder verhaal begint met twee mensen die elkaar ontmoeten. En uiteindelijk krijgen ze elkaar. Maar alles daartussen mag de schrijver in principe vrij invullen. Dat kan dus best verrassend zijn”, zegt Karin.

Ondertussen, in Duizendmaal ja: Logan blijft Evanna benaderen als goede vriendin die mooi op zijn dochtertje kan passen. Op pagina 77 is ze het helemaal zat: ‘Ze sprak met zichzelf af een leven zonder Logan op te bouwen, en dat was dat!’

EETLEZEN

Zo voorspelbaar en oppervlakkig zijn doktersromans en Bouquet volgens Karin en Lidia dus niet. Toch zullen ze nooit beweren dat Harlequinromans naast die van Mulisch of Reve horen. “Het is geen literatuur. Het is eetlezen. Lekkere verhalen voor iedere vrouw”, zegt Karin. En gegeten wordt het. Volgens hun site heeft Harlequin meer dan 1 miljoen lezeressen in Nederland en Vlaanderen. Het grootste deel hiervan leest Bouquet, de populairste uitgave van Harlequin. Elsbeth slaat na de Bouquetmarathon van vroeger nog heel af en toe nog een Bouquetje open. “Net zoals je af en toe zin hebt in een simpele romantische film, is het soms lekker om iets makkelijks te lezen waarbij je toch meeleeft.”

Dat meeleven is voor Marjan Slob de reden om soms een Bouquetroman te lezen. Ze was dertien, te oud voor Pippi Langkous en te jong voor Turks Fruit, toen ze haar eerste las. Lachend: “Ik vond het meteen het mooiste boek dat ik had gelezen.” Marjan groeide op, bleef de boekjes lezen en begon zich af te vragen waarom ze dit deed. Als inmiddels feminist en filosoof was het toch een beetje ongepast om te genieten van verhalen waarin van emancipatie weinig sprake is? Marjan schreef een boek over haar worsteling met Bouquet. In Foute Fantasieën, dat in 2007 verscheen, vraagt ze zich o.a. af wat haar zo fascineert aan de Bouquetboeken.

TOTALE OVERGAVE

Marjan weet nu dat ze vooral geniet van de manier waarop een vrouw in een Bouquetboekje door de liefde wordt overrompeld. “Ik houd van die totale overgave. In het dagelijks leven moet je een heleboel. Een baan, een gezin. Is er nog melk in huis? Via een Bouquetroman droom ik weg in een wereld waarin ik die controle kan loslaten.” Maar het is meer dan wegdromen. “Het verliezen van de controle brengt de hoofdpersoon uiteindelijk geluk. Als je wilt, kun je daarin lezen dat teveel controle geluk in de weg kan staan.”

Helemaal onschuldig vindt ze deze fantasieën overigens niet. “De vrouw in die boekjes is nogal ondergeschikt. En bot, lomp gedrag van de man wordt uitgelegd als liefde. Daar ben ik het natuurlijk niet mee eens.” Of teveel wegdromen in Bouquetboeken kwaad kan, is volgens Marjan eenzelfde discussie als het wel of niet aanwakkeren van geweld door actiefilms en bloederige games. “Onbewust voed je, denk ik, toch een bepaalde manier van denken en neem je er misschien een voorbeeld aan.” Geniet dus met mate.

Vroeger schaamde Marjan zich een beetje wanneer ze in een Bouquet bezig was. “Tegenwoordig is het normaal om te zappen tussen hoge en lage cultuur. Een doktersroman lezen, zegt niets over je volgende boek.” Toch lezen Marjan en Elsbeth geen Bouquetroman in de trein. “Ik ben bang dat mensen me dan een vreemde doos vinden”, biecht Marjan op. “Mensen associëren die boekjes met oude, verzuurde vrouwen met krulspelden. Dat doe ik zelf namelijk ook”, vult Elsbeth lachend aan.

PREI EN TANDPASTA

Dat heeft misschien iets te maken met de verkoopstrategie die Harlequin bedacht bij de oprichting in 1949 in Canada. Harlequinboekjes werden bedacht voor vrouwen. En waar kwamen vrouwen? In de supermarkt. “Een gouden zet die we nog steeds met succes handhaven”, zegt Karin. Dat een boek dat met de prei en tandpasta wordt afgerekend minder aanzien geniet dan een dikke pil uit een antiquariaat begrijpt ze best. “Je moet ons niet lezen als je status wilt bereiken. Wij maken gewoon fijne verhaaltjes zoals je vroeger hoorde voor het slapen gaan.” Niks meer. Niks minder.

Met Evanna en Logan is het trouwens goed gekomen. Een douche-incident brak het ijs. Na een avondje buitenseks in een duinpan werd het nog even spannend of het hier bij zou blijven. Die twijfel bleek echter gestoeld op miscommunicatie. Met uitzicht op zee vroeg Logan zijn Evanna uiteindelijk op de laatste pagina ten huwelijk. ‘Ga je nu ja tegen me zeggen’, wilde hij van haar weten. ‘Ja. Ja. Ja. Ja!’, riep ze lachend.

June 16th, 2010 at 1:50 pm

Posted in

51 Responses to 'Supermarktliefde'

Subscribe to comments with RSS or TrackBack to 'Supermarktliefde'.

  1. .

    áëàãîäàðñòâóþ!!…

    Leon

    7 Feb 15 at 6:02 pm

Leave a Reply