René van der Meer / freelance redacteur

Treffende teksten. Print en online.

Straatcircus in Edinburgh

AD Reiswereld / 2011
Download artikel hier als PDF

Het Edinburgh Festival Fringe mag dan het grootste kunstfestival ter wereld zijn, buiten de zalen maakt het straattheater de dienst uit.

Met vier hoepels om haar atletische lijf balanceert Lisa Lotti op een stellage van planken en glazen. Hét moment om de financiële kant van haar act met het toegestroomde publiek te bespreken. ,,Ik heb de beste baan ter wereld,’’  zegt ze in het microfoontje op haar hoofd. ,,Maar niemand betaalt me. Behalve jullie. Dus zou ik het fijn vinden als jullie straks iets kunnen missen.’’ En over dat iets wil ze graag wat specifieker zijn. Vijf pond is een reëel bedrag. Muntgeld mag je houden. En als je niks wil geven, is het ook goed. ,,Maar bedank me dan even. Ik vind het vervelend als mensen zomaar weglopen,’’ zegt ze in haar microfoon, nog altijd balancerend boven de straat. Na een apotheose waarin ze vijf hoepels laat draaien terwijl ze met één been op haar stellage wankelt, neemt ze hijgend haar loon in ontvangst.

Toch loopt het merendeel van het publiek weg zonder iets te geven. Ook de vrouw die net nog op haar tenen stond om niks te hoeven missen, wandelt met dichte portemonnee verder door het centrum.Best ondankbaar. Maar ergens ook te begrijpen. Tijdens het Edinburgh Festival Fringe staat op elke straathoek een straatartiest. Iedereen van de boeienkoning tot de goochelaar in boevenpak vraagt de aandacht van dagjesmensen die in de eerste versnelling door de eeuwenoude stad wandelen. Twee jongens op eenwielers gooien brandende fakkels over en weer, verderop speelt een zilverkleurige Charlie Chaplin voor levend standbeeld. Wat ooit begon als een extraatje bij het festival is uitgegroeid tot een volledig zijprogramma. Als je al die straatacrobaten vijf pond moet betalen, gaat dat aardig in de papieren lopen.

‘Straattheater is authentiek en zoveel mooier
dan het plastic vermaak op televisie’


Het Edinburgh Festival Fringe, of ‘The Fringe’ zoals de Schotten het noemen, is het grootste kunstfestival ter wereld. Verdeeld over 259 locaties presenteren de meest uiteenlopende artiesten hun nieuwe show, dit jaar van 5 tot en met 29 augustus. Het festival ontstond in 1947 nadat meerdere theatergroepen zonder uitnodiging naar het Edinburgh International Festival trokken. Ze stonden niet op het programma van dit nieuwe festival, dat het culturele leven na de Tweede Wereldoorlog een impuls moest geven, maar wilden toch optreden. Dat deden ze, en met de jaren groeide het culturele aanbod langs de zijlijn van het festival. In 1959 kreeg deze randprogrammering een eigen naam: The Fringe, dat letterlijk ‘rand’ betekent.

Vijftig jaar later heeft het festival deze open houding behouden. Iedereen met een goed idee kan worden opgenomen in het 300 pagina’s dikke programmaboek. En zo kun je als bezoeker de dag beginnen met een folkoptreden, lach je de middag weg bij een comedyshow om uiteindelijk de dag af te sluiten met een modern theaterstuk. Wie er vorige jaren op tijd bij was, kon zien hoe Hans Teeuwen Edinburgh voorstelde aan zijn absurde humor.

Naast het vast omlijnde programma bouwen straatartiesten hun eigen Fringe. ,,Rond de honderd, van over de hele wereld, doen Fringe aan,’’ zegt Neil Mackinnon, woordvoerder van het festival. Gedurende het festival strijken ze met hun act neer in de oude binnenstad. ,,Vroeger lieten we ze hun gang gaan, maar daarvoor is de toestroom nu te groot. Inmiddels is alles strak geregeld.’

Dat begint elke ochtend met de verloting van de locaties. Lissa Lotti van de hoepels, een Amerikaan die zichzelf The Stickman noemt, de boeienkoning en nog ruim dertig collega’s komen nog wat slaperig samen en duimen voor een goede plek. De organisatie loot vervolgens welke artiest waar en wanneer mag optreden. In de Schotse hoofdstad is de ene stoep de andere niet. The Royal Mile, de bekende winkelstraat vlakbij Edinburgh Castle, is rond het middaguur een goudmijn. Stukken lucratiever dan het nabij gelegen pleintje naast de Starbucks waar te weinig ruimte is voor een groot publiek. The Mound, de heuvel die het oude met het nieuwe stadsdeel verbindt, lijkt een mooie plek. Maar voor veel bezoekers is dit de toegangspoort tot het festival en met een dag Fringe voor de boeg, houden zij de knip vaak nog even in de tas. Een beetje geluk kan de straatartiest dus wel gebruiken.

En Pete heeft geluk. De uit Londen afkomstige entertainer staat prime time, 12.00 uur, op de toplocatie, de drukke winkelstraat Royal Mile. Beter kan niet. Voorbijgangers kijken toe hoe hij, gehuld in een kilt, een ladder en houten kist uitstalt. Verderop klinkt applaus voor een andere act, maar Pete laat zich niet kennen. Voordat hij aan zijn show begint, vraagt hij de toeschouwers om zo hard mogelijk te joelen en te klappen. ,,Dan denkt de hele straat dat ze hier moeten zijn,’’ glimlacht hij terwijl hij zijn laatste voorbereidingen treft. En inderdaad, van links en rechts stromen nieuwsgierigen toe op het applaus. ,,Come on, it’s only theatre, it won’t make you gay,’’ roept hij naar een groep jongens die dreigt door te lopen. Na vijf minuten staan de nieuwsgierige toeschouwers drie rijen dik rond Pete’s denkbeeldige podium dat hij met een koord op de grond heeft afgebakend. Het is showtime.

Pete tilt de ladder overeind, zet hem aan zijn mond en toetert door een gat in de zijkant een zware noot door de winkelstraat. Vervolgens trekt hij een aantal grote messen. Het publiek reageert wat tam op het wapentuig, vindt Pete, maar na een korte uitleg is het zo getraind dat precies het juiste schrikgeluid wordt gemaakt zodra Pete met de messen begint te jongleren. ,,Heren, wat vinden jullie van de kilt?,’’ vraagt hij, terwijl de messen om zijn  oren zwiepen. Een tam applaus stijgt op. ,,Dames, wat vinden jullie van de kilt?’’ Gejoel. Op Pete’s gezicht verschijnt een grijns. ,,Guys, this is your future. Don’t chase skirts, wear them.’’

Het publiek staat inmiddels tot ver in de winkelstraat en kijkt toe hoe Pete in 90 seconden een kubus oplost, op de ladder balanceert, jongleert en zich begint uit te kleden. Wanneer Pete in alleen zijn kilt, bovenaan zijn ladder een gitaarsolo speelt op een minigitaar die hij achter zijn hoofd houdt, kijkt hij in de lachende gezichten van zeker duizend toeschouwers. Een mooi moment om de financiële kant van zijn act met het toegestroomde publiek te bespreken.

Toch is het geld uiteindelijk bijzaak, een noodzakelijk kwaad om de passie voor straattheater te bekostigen. ,,Het gaat mij om de reactie van het publiek. Ik wil hun dag veranderen,’’ legt Lisa Lottie, het meisje van de hoepels, uit. Ze leerde het vak in het circus, maar verliet de piste, omdat ze het niet eens is met de manier waarop het circus met dieren omspringt. Sindsdien trekt ze de wereld over als straatartiest. ,,Met mijn optreden wil ik mensen laten geloven in het onmogelijke. Ik ontvang wekelijks e-mails van mensen waarin ze schrijven dat ik ze inspireer om te durven dromen. Mijn act is mijn kleine bijdrage aan een iets mooiere wereld.’’ Dat ze hier acht uur per dag voor moet trainen, heeft ze er graag voor over. En ook Pete staat niet op een ladder te wankelen voor het geld. ,,Ik probeer mensen kwaliteit te tonen,’’ zegt hij, inmiddels weer aangekleed. ,,Straattheater is authentiek en zoveel mooier dan het plastic vermaak op televisie. Als ik mensen de ogen kan openen om dit verschil te zien, heb ik mijn doel bereikt.’’ Nog high van de adrenaline wandelt hij met zijn ladder onder zijn arm de drukte uit. Verderop klinkt applaus en gejoel. De boeienkoning is los.

uit & thuis

I DE REIS
Easyjet vliegt vanaf Schiphol in 1,5 uur naar Edinburgh, retour vanaf 100 euro. Handige verrassing bij aankomst: de bussen naar het stadscentrum hebben gratis Wifi. Een berichtje over de goede vlucht zet je zo vanuit een wiebelende dubbeldekker op Facebook.

I HET FESTIVAL
The Edinburgh Festival Fringe is groot. Van 5 t/m 29 augustus zullen er weer rond de 2400 voorstellingen te zien zijn. Een paar tips. Pik de gratis catalogus mee die de organisatie verspreidt. Deze ligt al klaar op het vliegveld en anders bij podia en verkooppunten in de stad. Wie niet met dit boekwerk wil slepen, kan The Fringe-app downloaden. Vergeet de grote namen die op het festival optreden. Alleen door ruim van tevoren aan te sluiten in de rij, maak je kans op een plaats in de zaal. Laat je liever verrassen door kleine shows.

I NOG MEER FRINGE
De opzet van het Schotse festival slaat ook internationaal aan. ‘Fringes’ zijn met name in Engelstalige landen te vinden, maar van 1 tot en met 11 september zijn ruim tachtig acts te zien tijdens het Amsterdam Fringe Festival. amsterdamfringefestival.nl Iets verder weg, in de Canadese stad Edmonton vieren ze van 11 tot en met 21 augustus de 30ste editie van het Edmonton International Fringe Theatre Festival. fringetheatreadventures.ca Ook in Australië houden ze wel van een kunstfestival met een licht-anarchistische inslag. Van 24 februari tot en met 18 maart 2012 bent u welkom in Adelaide. Ruim een miljoen bezoekers gingen u dit jaar al voor. adelaidefringe.com.au

July 21st, 2011 at 3:04 pm

Posted in

30 Responses to 'Straatcircus in Edinburgh'

Subscribe to comments with RSS or TrackBack to 'Straatcircus in Edinburgh'.

  1. .

    спс за инфу!…

    brian

    22 Aug 14 at 11:00 pm

  2. .

    tnx!!…

    Rodney

    23 Aug 14 at 9:05 am

  3. .

    hello!!…

    Gary

    16 Nov 14 at 9:00 pm

  4. .

    ñïàñèáî çà èíôó!!…

    terrance

    16 Nov 14 at 10:29 pm

  5. .

    thank you!…

    Jeremy

    24 Nov 14 at 6:50 am

  6. .

    ñïàñèáî çà èíôó!…

    Eugene

    29 Nov 14 at 2:40 pm

  7. .

    ñïñ!…

    jerry

    30 Nov 14 at 10:52 pm

  8. .

    tnx for info!!…

    Ryan

    1 Dec 14 at 8:15 am

  9. .

    ñïàñèáî çà èíôó!!…

    fernando

    1 Dec 14 at 6:30 pm

  10. .

    thanks!!…

    michael

    8 Dec 14 at 6:04 pm

  11. .

    ñïñ!…

    lynn

    10 Dec 14 at 9:33 am

  12. .

    ñïàñèáî çà èíôó!…

    arturo

    17 Dec 14 at 9:08 pm

  13. .

    áëàãîäàðåí!!…

    clyde

    22 Dec 14 at 9:48 am

  14. .

    thank you!…

    richard

    25 Dec 14 at 4:38 am

  15. .

    ñïñ!!…

    david

    17 Jan 15 at 12:35 am

  16. .

    good….

    clinton

    20 Jan 15 at 4:11 am

  17. .

    ñýíêñ çà èíôó!…

    andrew

    22 Jan 15 at 8:25 pm

  18. .

    ñïñ!!…

    oscar

    26 Jan 15 at 8:36 pm

  19. .

    ñïàñèáî çà èíôó!…

    lawrence

    27 Jan 15 at 7:35 am

  20. .

    ñïñ çà èíôó….

    Walter

    27 Jan 15 at 8:07 am

  21. .

    ñïàñèáî çà èíôó!!…

    Calvin

    27 Jan 15 at 8:40 am

  22. .

    good!…

    brett

    27 Jan 15 at 9:14 am

  23. .

    ñýíêñ çà èíôó!…

    Hubert

    28 Jan 15 at 8:19 am

  24. .

    ñïñ çà èíôó….

    joshua

    30 Jan 15 at 9:28 pm

  25. .

    ñïñ….

    Nick

    2 Feb 15 at 4:17 pm

  26. .

    ñïñ….

    Marion

    2 Feb 15 at 4:53 pm

  27. .

    ñïàñèáî….

    dan

    2 Feb 15 at 5:29 pm

  28. .

    thank you!…

    wallace

    3 Feb 15 at 10:48 am

  29. .

    tnx….

    Matthew

    3 Feb 15 at 11:20 am

  30. .

    ñïñ çà èíôó!!…

    karl

    4 Feb 15 at 12:28 am

Leave a Reply