René van der Meer / freelance redacteur

Treffende teksten. Print en online.

Langs reuzen van staal en beton

De Standaard / 2011
Download het artikel hier als pdf

Een bezoek aan Chicago betekent een bezoek aan de geboortegrond van de wolkenkrabber. Met je blik omhoog ontdek je de historie en charme van deze Amerikaanse metropool.

Ik had me goed bang laten maken. Chicago zou levensgevaarlijk zijn. Vooral in de zomermaanden zou de politie meermaals per dag moeten uitrukken vanwege schietpartijen, beweerde het nieuwsbericht dat ik vlak voor mijn vertrek onder ogen kreeg. Je moest wel gek zijn om de stad te bezoeken waar jaarlijks zo’n 450 moorden plaatsvinden. 

Glimlachend denk ik terug aan de indianenverhalen, nu ik inderdaad geweerschoten en sirenes hoor. Niet op straat, gelukkig, maar in de oortjes van mijn iPod. Ik heb een audiotour over de hoogbouw van de stad gedownload en sta voor een wolkenkrabber, 35 East Wacker Drive, die vroeger als diamentbeurs van de stad dienstdeed, wat de ongezond de belangstelling van topgangster Al Capone wekte. Vandaar die schoten.

Het geweld waarvoor ik bij aankomst vreesde, blijkt in de verste verte niet te vinden. In plaats daarvan bestaat het welkomstcomité uit imposante betonnen reuzen. Niet Al Capone of hoge moordcijfers, maar wolkenkrabbers vormen het visitekaartje van Chicago. Ook wie niets van architectuur weet, kan op een willekeurige straathoek in het zaken- district The Loop zo drie verschillende bouwstijlen aanwijzen.

Chicago lijkt getrouwd met hoogbouw. 

Als gevolg van een verwoestende brand in 1871 vond bij de wederopbouw van de stad een architectonische revolutie plaats. Nieuwe bouwtechnieken maakten het mogelijk om gebouwen tot in de hemel te bouwen. De Chicago School, zoals de ambitieuze bouwstijl heet, diende als voorbeeld voor de rest van het land. De stad koestert die pioniersfunctie en geeft bezoekers graag een lessen in bouwkunde met uiteenlopende tours over architectuur.

En zo sta ik eerder die middag op de stoep van de hoofdstraat, North Michigan Avenue. Nieuwsgierig naar de gebouwen die me als een gebergte omringen, steek ik de witte dopjes van mijn iPod in mijn oren. De stadsgeluiden maken plaats voor klassieke muziek en de uitleg van een Amerikaanse vrouwenstem. Voor me zie ik het London Guarantee-gebouw. ‘Een wolkenkrabber van 22 verdiepingen, geïnspireerd door Grieks-Romeinse architectuur. Kijk hoe de façade meebuigt met de rivier’, hoor ik in mijn oor. En inderdaad, de kalkstenen kolos lijkt te zijn uitgeslepen door de Chicago River, die aan de voet van de wolkenkrabber als een groen- grijze slagader de stad doorkruist.

De vrouwenstem houdt me goed bij de les. Zo legt ze me bij de Reliance Building uit welke bouwtechnieken zo vernieuwend waren tijdens de wederopbouw. Een kwartier geleden zag ik vooral veel anoniem beton. Intussen weet ik dat daarbinnen een stalen frame als een ruggengraat de muren en ramen draagt. Kenmerkend voor de Chicago School zijn de Chicago windows, driedelige vensters die bestaan uit een grote ruit met aan weerszijden twee smallere ramen.

Kort daarna kijk ik in de ogen van een oude Griek. Tom Giannopoulos is de naam, een horlogemaker op de zesde verdieping van het Jeweler’s Center, een begrip in het zakendistrict van de stad. Aangespoord door de audiotour, stapte ik het gebouw binnen, drukte op een willekeurige knop van de lift en ontdekte zo meerdere verdiepingen waar horlogemakers en juweliers in krappe kamers hun dollars verdienen. Zo ook Tom. Ondanks zijn versleten lichaam denkt meneer niet aan pensioen. ‘Zolang mijn ogen het volhouden, ga ik door’, mompelt hij. De portier bij de uitgang van het gebouw knikt naar me als ik de lift uit stap. Alsof hij weet van de geheimen die ik deze middag krijg ingefluisterd door een anonieme vrouwenstem.

Les op het water
Iets minder exclusief is de beleving een paar dagen later, als ik met ruim zeventig geïnteresseerden deelneem aan een boottocht langs Chicago’s hoogbouw. Voor 25 dollar ben ik onder de pannen bij gids Leah Barren, een studente bouwkunde met op haar neus een stoere pilotenbril. Terwijl de boot vaart maakt op de Chicago River, begint Leah met de les. ‘Zie hier onze maïskolven’, zegt ze en ik kijk vanaf het water omhoog langs twee ronde torens. Het is de bijnaam voor Marina City. Geïnspireerd door de natuur, waarin geen rechte hoeken voorkomen, gaf de architect Bertrand Gold- berg de twee torens van zijn appartementencomplex een uniek rond ontwerp. De twee imposante zuilen spiegelen in Leah’s bril- lenglazen als de boot voorbij Marina City vaart en zijn weg voortzet langs het 211 meter hoge wolkenkrabber 330 North Wabash, onder de roodbruine ophaalbrug- gen van de stad, voorbij de statige Merchandise Mart.

De hoogbouw van het stadscentrum gaat langzaam over in minder hoge en minder indrukwekkende panden. ‘Daar is de ellende begonnen’, zegt Leah en ze wijst naar de verte. Ze doelt op de brand uit 1871. Het verhaal gaat dat de koe van ene Catherine O’Leary een lantaarn omtrapte en daarmee de beruchte brand veroorzaakte. Bewezen is het nooit, maar elke inwoner van Chicago kent het verhaal van de koe en weet je glimlachend te vertellen wat er tegenwoordig op de plek van de rampenstal te vinden is. Waar volgens de overlevering de brand van Chicago is begonnen, is nu het trainingscentrum van de brandweer gevestigd. Vanaf de boot is niet meer te zien dan een rij grauwe gebouwen.

Onwerkelijk panorama
The Monadnock Building, 60 meter. The Carbide and Carbon Building, 153 meter. Het zijn kleine jongens naast de échte reus van Chicago: de Willis Tower, of Sears Tower, zoals het gebouw heette toen het postorderbedrijf Sears er nog gehuisvest was. Met 442 meter is Willis de allerhoogste van de stad en dé plek voor een uit- zicht in alle windrichtingen.

Het personeel van de Willis jaagt me routinematig door een metaaldetector en in een lift met het formaat van een treinwagon. Eenmaal boven, wacht me een haast onwerkelijk panorama. Aan de oostkant kijk ik ver uit boven het uitgestrekte Lake Michigan waar- aan Chicago ligt. De noordkant biedt uitzicht op The Loop, zoals downtown hier genoemd wordt, en de Chicago River. Beneden zijn in de gele stippen op straat nog net de taxi’s te herkennen.

Het populairst is de westelijke kant van de toren. Niet zozeer vanwege het uitzicht, maar door The Ledge, twee glazen cabines die, als een doorzichtig balkon op grote hoogte, meer dan een meter naar buiten steken. Het is er druk. Een stelletje telt er geduldig tot tien terwijl een trotse moeder met wegwerpcamera instructies geeft aan haar zoontje dat als een model op de glazen vloer is gaan liggen. Als ik niet veel later in de glazen kooi sta en onder mijn gympen een diepte van ruim 400 meter zie opdoemen, vind ik dit een mooi moment om de bijles architectuur af te ronden. De stad heeft nog meer te bieden dan glas, staal en beton.

Wortels van Obama
Chicago, de geboortegrond van de wolkenkrabber, heeft sinds 2008 namelijk nog een gezichtsbepalend stempel: het is de stad van Barack Obama. De eerste zwarte president van Amerika woonde en werkte lange tijd in Chicago en daar speelt Bobby’s Bike Hike slim op in. Direct na de overwinning van Obama begon het fietsverhuurbedrijf een fietstocht langs de wortels van de nieuwe president.

Met een te grote valhelm en een te kleine citybike stuur ik achter Evan Arnold aan. Hij koerst wekelijks met toeristen langs de sporen van Obama. De tocht gaat dwars door Hyde Park, vanwaar ik zicht heb op de skyline van de stad. Bestemming: het basketbalveld, dé plek waar Barack zijn partijtjes speelde. Vlak na zijn overwinning liet hij er zich nog een keer zien. ‘Om te bewijzen hoe gewoon hij is gebleven, denk ik’, zegt Evan met een knipoog. Zes basketbalspelers kijken verbaasd toe hoe toeristen foto’s maken van hun betonnen speelveld.

Fietsend over de campus, langs universiteitsgebouwen en door brede straten, steekt Evan ineens zijn hand in de lucht. Het teken om te stoppen. ‘Daar, bij dat raam op de begane grond, was de studentenkamer van Barack Obama.’ Vanaf de straat is niet meer te zien dan een rode bakstenen appartementencomplex met viooltjes in de tuin. Het is nog steeds een studentenhuis, en de huur baas houdt er een bijzondere regel op na. Huurders die tijdens het tekenen van de huurovereenkomst niet over Obama beginnen, betalen 50 dollar minder dan studenten die dat wel doen.

Na een ochtend fietsen, druk ik een fooi in Evans hand. Ook al baal ik er een beetje van dat de ijssalon waar Barack zijn Michelle voor het eerst zoende, bleek te zijn omgebouwd tot een ordinaire broodjeszaak. Met de ratelende metro bovengrondse op poten, liefkozend de El genoemd (als af- korting van elevated), laat ik me weer afzetten tussen de hoog- bouw van The Loop.

Chicago zou levensgevaarlijk zijn. Ik denk nog een keer terug aan dit vooroordeel tijdens een wandeling door Millennium Park. Ingeklemd tussen Lake Michigan en de hoogbouw van The Loop, fungeert het als voortuin van de stad. Vanaf het gras kijken gezinnen, zakenlieden en pubers uit op de Michigan Avenue Street Wall, een jaloersmakende skyline van wolkenkrabbers waarover ik intussen kan meepraten.

Na een schijnbeweging wist Chicago me snel in te pakken. De stad is bescheidener dan grote broer New York. Sierlijker dan het plastic Los Angeles. Laat het avondnieuws maar berichten over de moordcijfers van de stad. Des te langer blijft de charme van Chicago een goedbewaard geheim.

August 11th, 2011 at 1:53 pm

Posted in

55 Responses to 'Langs reuzen van staal en beton'

Subscribe to comments with RSS or TrackBack to 'Langs reuzen van staal en beton'.

  1. .

    áëàãîäàðñòâóþ!…

    shannon

    30 Jan 15 at 5:25 am

  2. .

    ñïñ!!…

    Carlos

    30 Jan 15 at 5:58 am

  3. .

    ñïàñèáî….

    daniel

    2 Feb 15 at 1:04 am

  4. .

    good info!…

    Jeremiah

    3 Feb 15 at 12:38 pm

  5. .

    thanks for information!!…

    ian

    3 Feb 15 at 3:16 pm

Leave a Reply