René van der Meer / freelance redacteur

Treffende teksten. Print en online.

Klik hier voor een betere wereld

AD Weekend / 2010

Vergeet het gesleep met spandoeken. De moderne activist laat online van zich horen en verzamelt vanachter zijn beeldscherm duizenden aanhangers. Handig, maar wat is de impact van een digitale demonstratie?

Je moet het maar durven om Sinterklaas de les te lezen. Oxfam Novib deed het. Teleurgesteld in de vele niet duurzame chocoladeletters die in schoenen werd geschoven, besloot de ontwikkelingsorganisatie vorig jaar juni een online campagne op te zetten. Ruim honderdduizend mensen sloten zich aan en Oxfam boekte succes. Wanneer Pakjesboot 12 dit najaar de haven invaart, is er geen foute chocolade aan boord te vinden.

De campagne heette de Groene Sint en Bob Overbeeke, interactive campaigner van Oxfam Novib, kijkt er met trots op terug. Toen vorig jaar bleek dat winkelketens ondanks verschillende gesprekken niet overstapten op duurzame chocolade, koos Oxfam een modern wapen: het publiek. ,,We bouwden een site waar mensen onder andere virtueel winkels konden bekladden,’’ zegt Overbeeke. ,,Dat waren winkels die foute chocolade verkochten.” Een berekende actie. ,,Die illustraties verspreidden zich over internet, waarna wij er met een paar simpele trucjes voor zorgden dat ze bovenaan in Google verschenen.”

De druk werd verder opgevoerd met een dagje seeden, zoals Overbeeke het noemt. ,,Met een team van vrijwilligers hebben we overal op internet berichten gepost over de winkels en hun chocoladebeleid.” De boodschap verspreidde zich en woordvoerders draaiden overuren om weerstand te bieden tegen het kabaal van kritische geluiden. ,,Wanneer je als bedrijf op zoveel fronten wordt aangevallen, is het bijna onmogelijk om je verhaal overeind te houden,” weet Overbeeke.

Dagbladadvertenties, radiospotjes, een uitzending in het televisieprogramma Tros Radar geven de campagne een extra duw in de rug. Uiteindelijk beloven onder andere Albert Heijn en de V&D voortaan duurzame chocoladeletters te verkopen. Wat met jarenlang praten niet lukte, regelde de Groene Sint in twee weken tijd.

100.000 gelijkgestemden
Internet als digitaal Malieveld voor het laten horen van een tegengeluid. Het komt steeds vaker voor. De donderdag na de verkiezingsuitslag was daar Facebookgroep We apologize for the 1,5 million Dutch people that voted for Geert Wilders. Oprichter Michiel Heinicke wilde via het vriendennetwerk een groep gelijkgestemden vinden en daarmee een bescheiden signaal afgeven. Heinicke: ,,Ik hoopte op een man of honderd.” Het werden er iets meer. Binnen vier dagen meldden 30.000 mensen zich aan. Twee weken later stond de teller op ruim 100.000.

Hoe anders was dat twintig jaar geleden. Om handtekeningen te verzamelen, moest je langs de deuren. Honderdduizend gelijkgestemden vinden lukte alleen met veel geld en nog meer tijd. Demonstreren gebeurde op straat, met spandoeken en leuzen die in een krakende megafoon werden geschreeuwd. Nobel, maar bewerkelijk. Tegenwoordig volstaan een paar klikken met de muis.

Maar dan? Wat te doen met tienduizend deelnemers die met een klik laten weten dat ze voor of juist tegen iets zijn? Welk verschil is er te maken met een digitale vuist? Tijs van den Broek en David Langley bestuderen bij onderzoeksinstituut TNO de invloed van sociale media, waaronder online acties. Langley: ,,De massa is waardevol voor het zichtbaar maken van je achterban, denk aan het verzamelen van handtekeningen.” Van den Broek: ,,Daarna vragen we bijvoorbeeld wie zijn e- mailadres wil achterlaten of, in het geval van de Groene Sint, niet-duurzame chocoladeletters wil tellen in supermarkten en warenhuizen.”

Dat onderstreept Bob Overbeeke: ,,Wij werken met een ‘laddersysteem’, waarmee we de harde kern uit de massa filteren.” Het begint makkelijk, met de mogelijkheid om lid te worden. ,,Daarna vragen we bijvoorbeeld wie er e- mails wil versturen of, in het geval van de Groene Sint, niet-duurzame chocoladeletters wil tellen in supermarkten en warenhuizen.” ‘Doeners’ noemt Oxfam Novib deze fanatieke activisten en ze communiceren met elkaar via Doenersnet.nl, het sociale platform van Oxfam.

Doener
Hermia Pullen is zo’n doener. Verhuisd van Utrecht naar Groningen, merkte zij dat de Groningse doeners op lokaal niveau nog weinig actief waren. Pullen: ,,Via Doenersnet.nl heb ik twee gelijkgestemden gevonden, kort daarna zaten we in een café te bedenken hoe we Oxfam konden helpen.” Niet veel later reed er een bakfiets met een Groene Sint door het Groningse centrum. ,,We zijn langs de burgemeester geweest en hebben winkeliers en winkelend publiek gewezen op de noodzaak van duurzame chocoladeletters.”

Toen Pullen de dag erna het hele verhaal teruglas in de krant, voelde ze zich best een beetje trots. ,,Het gaf een kick om te zien dat we mensen aan het denken hadden gezet. Hopelijk werkt dat een beetje door in hun gedrag.” Want, zo denkt Pullen, alle beetjes helpen: ,,Als iedereen een klein ding doet, kunnen we de wereld een heel stuk beter maken.”

Ook zonder gesmeerd laddersysteem zoals dat van Oxfam, komt fanatisme vanzelf bovendrijven, zo blijkt bij Heinickes Facebookgroep als reactie op de opkomst van de PVV. ,,Met een lidmaatschap van een Facebookgroep veranderen we de wereld natuurlijk niet,” schrijft Charlotte Crockett in het forum en ze stelt voor om concrete ideeën te verzamelen. ,,Ik realiseer me heel goed dat een online-actie pas zin heeft wanneer die wordt gekoppeld aan de echte wereld,” zegt ze. ,,Ik gebruik Facebook om met gelijkgezinden na te denken over vervolgacties.” Zo werden er na haar oproep in het forum brieven naar kranten en politieke partijen gestuurd.

Internet maakt het dus mogelijk om binnen korte tijd een enorme massa gelijkgestemden te vinden, waarvan een kleiner deel daadwerkelijk verschil kan maken. Goed nieuws voor de consumenten en betrokken burger.

Pint Sint
Maar wat moet de tegenpartij doen wanneer het vizier online op hen is gericht? De Groene Sint veegde duidelijk de vloer aan met winkelketens. Nu ging het om duurzame chocolade, maar misschien wil een volgende online-held de leeftijdsgrens terugschroeven waarop kinderen bier mogen kopen. Reken maar dat een eventuele Pint Sint binnen een halve dag duizenden volgers heeft. Even de druk opvoeren en het is feest op alle middelbare-schoolpleinen van Nederland.

Reinder Rustema is oprichter van petities.nl en merkt dat er geen sterke argumenten nodig zijn om veel handtekeningen te verzamelen. ,,Leuke en makkelijke onderwerpen scoren sneller dan een saai en inhoudelijk verhaal.” Het is volgens Rustema, tevens docent nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam, de rol van onder andere de politiek om hierin te relativeren. ,,Leuk dat honderdduizend mensen op Facebook aangeven dat ze tegen de vuvuzela zijn, maar uiteindelijk zal inhoud het moeten winnen van stemmingmakerij en hypes.”

En daar ligt volgens Overbeeke een kans: ,,Bedrijven reageren nu vaak krampachtig wanneer een online-actie tegen hen is gericht. Ze leggen personeel een spreekverbod op en willen een woordvoerder alles laten regelen.” Dat is juist niet hoe het moet, vindt hij. ,,Door meer in contact te staan met je achterban, hen te laten reageren en daarin transparant te operen, kun je prima reageren op een lawine van kritiek.” Een groep boe-roepers krijgt dan antwoord van een groep met een tegenargument. ,,Zo ontstaat een gelijkwaardige, inhoudelijke dialoog.” In Amerika, zo legt hij uit, hebben bedrijven en organisaties al personeel in dienst dat zich bezighoudt met deze manier van communiceren.

Eén ding is duidelijk: internet zal een steeds grotere rol spelen in het voeren van actie. David Langley van TNO: ,,Het is straks niet meer plaatsgebonden. Iedereen heeft dan een smartphone waarmee hij belt, internet en de boodschappen voor het weekend noteert.” Digitale keuzes vloeien zo makkelijk samen met beslismomenten in de echte wereld. Zijn collega Van den Broek: ,,Je keuze om een actie te steunen, staat dan bijvoorbeeld in verbinding met je digitale boodschappenlijstje.” Of je verlanglijstje voor Sinterklaas.

Doe-het-zelf in vier stappen

Tijs van den Broek en David Langley van TNO noemen vier punten waaraan een online-actie moet voldoen, om ’m van de grond te krijgen.

1. Maak het makkelijk en maak het leuk

Hoe makkelijker om ergens aan een actie deel te nemen, hoe meer mensen dit zullen doen. Helemaal als het ook nog leuk is. Miljoenen mensen zagen en forwarden het filmpje [kort vertellen wat je daar ziet, want ‘het filmpje’ zegt veel lezers niets?] waarin Greenpeace uithaalt naar de chocoladeproducent Nestlé. Niet perse omdat ze lid van Greenpeace waren, maar omdat het een leuk filmpje was.

2. Geef deelnemers de kans om zichzelf te etaleren

Deelnemers willen laten zien dat ze iets steunen. Geef ze die kans en maak het mogelijk de actie door te sturen, je lidmaatschap te laten zien of anderen uit te nodigen.

3. Laat als initiatiefnemer zien wat je met de steun doet

Om hulp roepen en vervolgens niet laten weten wat je hebt gedaan met alle uitgestoken handen is vragen om een vroege dood van je online-actie. Bericht over ontwikkelingen en laat daarmee zien waarom het zin heeft mee te doen.

4. Geef deelnemers de mogelijkheid met elkaar te communiceren

Goede bedoelingen krijgen een vervolg wanneer betrokkenen hierover met elkaar praten. Geef de deelnemers die mogelijkheid door bijvoorbeeld een forum te openen. Doe niet alles alleen en sta open voor suggesties.

October 28th, 2010 at 11:26 am

Posted in

45 Responses to 'Klik hier voor een betere wereld'

Subscribe to comments with RSS or TrackBack to 'Klik hier voor een betere wereld'.

  1. .

    thanks….

    mathew

    22 Aug 14 at 2:32 pm

  2. .

    tnx for info!…

    virgil

    22 Aug 14 at 7:54 pm

  3. .

    tnx for info!!…

    mark

    22 Aug 14 at 11:14 pm

  4. .

    спасибо за инфу….

    Michael

    23 Aug 14 at 7:16 am

  5. .

    thanks!!…

    derrick

    23 Aug 14 at 4:32 pm

  6. .

    спс!!…

    Don

    24 Aug 14 at 1:15 pm

  7. .

    благодарен!!…

    Felix

    26 Aug 14 at 12:30 pm

  8. .

    tnx for info….

    Kirk

    16 Nov 14 at 11:05 pm

  9. .

    tnx for info!…

    Cody

    17 Nov 14 at 3:18 am

  10. .

    ñýíêñ çà èíôó!!…

    Brandon

    18 Nov 14 at 8:54 pm

  11. .

    ñïñ!…

    benjamin

    19 Nov 14 at 7:32 am

  12. .

    áëàãîäàðåí….

    Brandon

    20 Nov 14 at 5:53 pm

  13. .

    áëàãîäàðñòâóþ!…

    Jackie

    23 Nov 14 at 6:39 am

  14. .

    ñýíêñ çà èíôó….

    george

    24 Nov 14 at 2:43 pm

  15. .

    ñïñ!…

    ivan

    26 Nov 14 at 4:46 am

  16. .

    tnx for info….

    Rex

    27 Nov 14 at 12:17 am

  17. .

    ñïñ!…

    Edgar

    27 Nov 14 at 2:00 pm

  18. .

    ñýíêñ çà èíôó!!…

    Gregory

    29 Nov 14 at 4:37 am

  19. .

    good info!…

    nick

    29 Nov 14 at 5:41 pm

  20. .

    áëàãîäàðñòâóþ!…

    Reginald

    29 Nov 14 at 9:43 pm

  21. .

    good info!!…

    chris

    5 Dec 14 at 7:27 pm

  22. .

    thanks!…

    Allen

    9 Dec 14 at 12:14 am

  23. .

    ñïñ çà èíôó….

    Doug

    9 Dec 14 at 11:41 am

  24. .

    ñïñ çà èíôó!!…

    ricky

    13 Dec 14 at 12:12 pm

  25. .

    áëàãîäàðþ!…

    peter

    15 Dec 14 at 9:09 am

  26. .

    ñïñ….

    Nelson

    15 Dec 14 at 1:47 pm

  27. .

    thanks!!…

    mathew

    16 Dec 14 at 12:09 pm

  28. .

    tnx for info!!…

    bruce

    21 Dec 14 at 8:19 am

  29. .

    ñïñ….

    Carlos

    21 Dec 14 at 11:42 am

  30. .

    áëàãîäàðåí!!…

    jared

    21 Dec 14 at 11:10 pm

  31. .

    ñýíêñ çà èíôó!…

    Nathaniel

    21 Dec 14 at 11:44 pm

  32. .

    ñýíêñ çà èíôó….

    greg

    22 Dec 14 at 12:17 am

  33. .

    ñïñ!…

    gregory

    22 Dec 14 at 12:50 am

  34. .

    hello!…

    Andre

    22 Dec 14 at 1:10 am

  35. .

    tnx for info….

    bill

    22 Dec 14 at 1:46 am

  36. .

    ñýíêñ çà èíôó….

    donnie

    18 Jan 15 at 2:05 am

  37. .

    ñïñ çà èíôó!!…

    Julius

    18 Jan 15 at 11:46 am

  38. .

    thank you….

    Rex

    19 Jan 15 at 8:21 pm

  39. .

    ñïñ çà èíôó….

    Brent

    20 Jan 15 at 9:01 am

  40. .

    good info….

    shane

    31 Jan 15 at 4:07 pm

  41. .

    ñïñ çà èíôó!…

    tyler

    1 Feb 15 at 12:30 pm

  42. .

    ñïñ….

    Enrique

    4 Feb 15 at 5:58 am

  43. .

    thank you!!…

    cody

    4 Feb 15 at 10:43 pm

  44. .

    tnx!!…

    martin

    11 Feb 15 at 12:55 am

  45. .

    good info….

    Craig

    11 Feb 15 at 1:33 am

Leave a Reply