René van der Meer / freelance redacteur

Treffende teksten. Print en online.

Hopen op een groene hemel

AD Reiswereld 2013
Download hier de PDF van het krantenartikel

De Lofoten zijn geknipt voor een ontmoeting met het noorderlicht. Maar het is nooit zeker of en wanneer de hemel groen zal kleuren. Ook niet op deze Noorse eilandengroep.

Threes herkende haar Rob bijna niet terug, toen hij thuiskwam van een reisje naar de Lofoten. Haar doorgaans kalme levenspartner had het wilde idee gekregen er een oud dorpshuis te kopen en te verbouwen tot noorderlichtcentrum. Na een paar nachtjes slapen bleek het plan zo vreemd nog niet. Hij was altijd al gefascineerd door het noorderlicht en zij hield wel van avontuur.

Zes jaar geleden verhuisden Rob Stammes en Threes van Nieuwenhoven van het Noord-Hollandse Schagen daadwerkelijk naar de Noorse eilandengroep. Het stel opende in Laukvik hun Polarlightcenter. Sindsdien staan ze in de omgeving bekend als de twee Nederlanders die zich inzetten voor de promotie van het noorderlicht. Stammes doet dat door met meetinstrumenten de kans op noorderlicht in kaart te brengen. Samen geven ze uitleg over het magische verschijnsel waarbij de sterrenhemel paars, groen en zelfs rood kan kleuren.

Natuurlijk verrijken ze hun lezingen met de nodige verbluffende foto’s. Klik, daar projecteert Stammes er nog eentje. Een hemel vol betoverende groene vegen verschijnt op het scherm in het voormalige dorpshuis. ,,Dit was hierachter, op de parkeerplaats,” zegt Stammes tegen een groepje dik aangeklede toeristen en zonder dat meneer het doorheeft, wrijft hij het er nog even in.

Want ondertussen is buiten niets te zien. Vanwege zeer weinig zonneactiviteit is de kans op het poollicht vanavond nihil. Die activiteit is nodig om elektrisch geladen deeltjes van de zon in de atmosfeer te laten reageren, waarna gasvorming en een kleurenpalet ontstaan. Helaas laat de zon zich niet sturen en gaan er dagen, maanden en zelfs jaren voorbij waarin de lucht zo goed als donker blijft. De zon heeft gemiddeld om de elf jaar een actieve periode, maar blijft ook binnen die kaders verrassen.

Geen ramp als je op de Lofoten woont, waar tussen september en eind maart elke nacht in principe een kans op noorderlicht betekent. Maar het is een ander verhaal voor iedereen die speciaal voor het lichtspektakel naar de Noorse archipel is gereisd.

De eilanden voor de kust van Noord-Noorwegen liggen boven de poolcirkel en onder een magnetische ring rond de aarde, waar de meeste elektrische deeltjes samenkomen. Op papier een perfecte plek voor het zien van het noorderlicht, maar eenmaal ter plaatste kun je pech hebben. Niet alleen de zon moet er zin in hebben, het mag ook niet te bewolkt zijn. Een prachtig kleurengordijn blijft dan verborgen achter een groep lompe wolken.

Nu is op de Lofoten meer te doen dan met gekruiste vingers naar de hemel staren. Overdag is er sowieso geen noorderlicht zichtbaar, dus voldoende tijd om de eilanden met onmogelijke namen als Flakstadøya, Vestvågøy en Moskenesøya te ontdekken. Verdeeld over de eilanden zijn veel authentieke vissersdorpjes bewaard gebleven. Houten huisjes, rood of geel, ingeklemd tussen imposante bergruggen. Een rode stip is soms de enige kleur in het met sneeuw en ijs bedekte landschap.

Nog steeds speelt visserij een belangrijke rol op de Lofoten. Elke winter trekken scholen kabeljauw naar de wateren rondom de eilanden om zich hier voort te planten. De komst van de kabeljauw betekent het startschot van het visseizoen. Gevangen vis krijgt eind februari een plek op de houten drooghekken langs de weg. Een zilte vislucht verspreidt zich dan over de eilanden. ,,De geur van geld,’’ pochen de vissers die de vangst na een droogperiode van drie maanden als stokvis verkopen.

Met uitzondering van december en begin januari, wanneer de zon niet boven de horizon verschijnt, is het op de Lofoten overdag licht. Eind februari komt de zon rond 8 uur ’s morgens op om rond half 5 ’s middags weer te verdwijnen.

En naarmate de zon zakt, dringt die ene vraag zich op: zal het vanavond dan wél te zien zijn? Het zal je toch niet gebeuren? Dat je bij thuiskomst tegenover vrienden, buren en collega’s moet vertellen dat je het noorderlicht hebt gemist, ‘maar voor de rest wel een ontzettend leuke reis hebt gemaakt’. Gelukkig is het klimaat in Noord-Noorwegen zeer veranderlijk. Het ene moment blijven de bergen op het eiland gehuld in dikke mist. Even later verschijnen scherpe bergtoppen voor een soms zelfs heldere hemel.

En zo kan het voorkomen dat ’s avonds, na een zoveelste moedeloze blik in de duisternis, iets oplicht in de zwarte lucht. Zou het dan toch? Wat op het eerste gezicht een wolk lijkt, verandert geleidelijk van kleur. Donkergrijs transformeert naar wit en vervolgens naar lichtgroen. Ook elders in de hemel zwellen de tinten aan. Als vuurwerk in slow motion vullen groene strepen, vegen en vlekken de sterrenhemel. Dit is het. Dit is het noorderlicht, of aurora borealis, zoals de kenners het noemen. Het komt met vlagen en strekt zich soms over de hele hemel uit. Boven een silhouet van een berg wuift het licht als verf in een glas water. Het beweegt, maar veel langzamer dan de vele YouTube-filmpjes waarin deze verschijning blijkbaar versneld wordt afgespeeld.

Na een half uur zwakt het licht af en neemt de duisternis de voorstelling weer over. Alsof een gordijn zich sluit, verdwijnt het groen. Voorlopig, want was het Rob van het poolcentrum niet die vertelde dat het poollicht een nacht lang verstoppertje kan spelen en zo weer op kan duiken? Nog maar even wachten dus. En daarna de wekker op 3 uur om met slaap in de ogen vanuit het raam de hemel nogmaals te controleren op groene vegen.

De volgende dag overheerst de opluchting en lijken de eilanden er opeens een stuk mooier bij te liggen. Nu pas valt op hoe uitgestrekt sommige delen zijn. Hoe de grijs-witte kleuren van de zee terugkomen in de bergen en hoe indrukwekkend het kan zijn om aan de voet van een besneeuwde rotswand een strand te zien liggen. Dankzij een warme golfstroom die vanaf Mexico langs de eilanden stroomt, is het op de Lofoten niet krankzinnig koud. Met een skibroek bovenop de winterkleding die je in Nederland draagt, is het goed te doen. En zo stap je met speciale sneeuwschoenen over witte heuvels, om uit te kijken over de besneeuwde bergtoppen en een heldere zee. Verder is er een imposant Viking Museum, zullen zowel de plaatselijke smid als glasblazer je met open armen ontvangen en kun je vanaf het dek van een boot zeearenden spotten. Als hongerige haaien cirkelen ze boven het zeewater. Valt er verder nog iets te wensen?

Om eerlijk te zijn: ja. Een tweede ontmoeting met aurora borealis. Dat lijkt wat veel gevraagd, maar menig toerist ziet het poollicht de eerste keer alleen maar door de lens van de camera. In gevecht met sluitertijden en diafragma, schiet het echte beleven er dan bij in. Hoe anders is dat de tweede keer. De druk is eraf, de foto’s zijn binnen. Het hoofd en de handen vrij. Door dán naar de kleuren te turen, komt de magie ervan pas echt goed over. Eerder vertelden Stammes en Van Nieuwenhoven over bijzondere reacties van bezoekers nadat zij de lichtshow van de natuur hadden aanschouwd. Huilende telefoontjes naar het thuisfront, en mensen die juist niets meer wisten te zeggen. ,,Het overweldigende van het noorderlicht werkt relativerend,’’ zegt Van Nieuwenhoven. ,,Omringd door zo’n magisch verschijnsel, ga je je afvragen waar we ons elke dag toch druk om maken. Het licht maakt je nietig.’’

Of zelfs bang. Angst is al eeuwenlang onlosmakelijk met het verschijnsel verbonden. Vikingen zagen het poollicht als scharnier tussen Walhalla en aarde en nog steeds houden Noorse ouders hun kinderen koest door te zeggen dat het poollicht ze komt halen als ze niet luisteren.

Niets doen, zwijgen en kijken. Uiteindelijk is dat de enige passende houding tegenover het magische licht. Zo niet de eerste, dan wel de tweede keer. De avond voor vertrek naar huis trilt de telefoon. Een sms van Polarlight, een exclusieve service voor bezoekers van zijn poolcentrum. ‘Het is rustig op mijn instrumenten. Vanavond weinig tot geen kans op noorderlicht. Groetjes, Rob’. Wat een luxe om die sms met een glimlach te lezen, zonder de donkere hemel te vervloeken. Je hebt het licht al gezien.

uit & thuis

DE REIS
Vliegen naar de Lofoten gaat niet rechtstreeks. Via een overstap in Oslo gaat de reis naar Bodo vanwaar een chartervliegtuig je naar vliegveld Svolvær op de Lofoten brengt. Deze vlucht kost met Scandinavian Airlines (flysas.com) rond de €700. Vanaf het vasteland vaart er tevens een veerboot naar de eilanden (hurtigruten.no). Vanaf €49 ben je in 6 uur aan de overkant.

HET VERBLIJF
In het onlangs geopende Thon Hotel Lofoten slaap je voor €169 per nacht in een modern hotel met uitzicht op de bergen en bootjes voor de deur. Echt Noors slapen kan in de voormalige visserhuisjes van Statles Rorbusenter in Mortsund. Houten hutjes op palen, omringd door rotsen, zee en ijs, afhankelijk van de grootte en faciliteiten tussen de €78 en €315 per nacht.

VERVOER
Om de eilanden te verkennen is het raadzaam een auto te huren. Bekende huurbedrijven als Avis en Hertz, maar ook het lokale Rent a Car Lofoten hebben auto’s klaarstaan voor ongeveer €75 per dag.

KRONEN
Tip: Voor aankomst in Noorwegen even geld wisselen. Ze betalen er met kronen. Het leven in Noorwegen is prijzig, maar niet onbetaalbaar, op drank na. Een flesje rood, voor bij het hoofdgerecht van rendier, kost al snel €45. Voor een biertje betaal je €8,50.

February 1st, 2013 at 1:45 pm

Posted in

65 Responses to 'Hopen op een groene hemel'

Subscribe to comments with RSS or TrackBack to 'Hopen op een groene hemel'.

  1. .

    thanks for information….

    rick

    26 Jan 15 at 3:49 pm

  2. .

    good info….

    jimmie

    26 Jan 15 at 9:09 pm

  3. .

    ñýíêñ çà èíôó….

    philip

    28 Jan 15 at 6:05 pm

  4. .

    ñïàñèáî çà èíôó….

    Gregory

    31 Jan 15 at 6:36 am

  5. .

    áëàãîäàðþ….

    alfonso

    1 Feb 15 at 3:35 am

  6. .

    tnx for info!!…

    roland

    1 Feb 15 at 4:08 am

  7. .

    ñïàñèáî çà èíôó….

    herbert

    1 Feb 15 at 4:40 am

  8. .

    ñïñ!…

    Michael

    1 Feb 15 at 5:12 am

  9. .

    tnx….

    shannon

    1 Feb 15 at 5:43 am

  10. .

    thanks for information!!…

    Jamie

    1 Feb 15 at 2:30 pm

  11. .

    áëàãîäàðñòâóþ….

    Greg

    3 Feb 15 at 9:39 pm

  12. .

    ñïàñèáî çà èíôó….

    nick

    3 Feb 15 at 10:11 pm

  13. .

    ñïñ!…

    Rafael

    3 Feb 15 at 10:45 pm

  14. .

    thanks for information!!…

    Timothy

    3 Feb 15 at 11:18 pm

  15. .

    ñïàñèáî çà èíôó!!…

    dale

    9 Feb 15 at 4:38 pm

Leave a Reply